Thẻ

GIÁO DỤC VỀ SỞ HỮU TRÍ TUỆ

Sở hữu trí tuệ là một khái niệm trừu tượng và càng trừu tượng hơn với những cái đầu thực dụng. Thử đặt ra một câu hỏi với chính bản thân bạn rằng, bạn sẽ mua một CD phần mềm với giá 7000đ hay là vài trăm USD mà hiệu quả sử dụng vẫn vậy cho dù bạn được mang danh là sử dụng phần mềm có bản quyền. Vâng, chính cái lý luận này đã là một cản trở lớn đối với việc thực thi luật sở hữu trí tuệ (SHTT) tại các quốc gia đang phát triển.

Việc thay đổi hành vi của một con người phải bắt nguồn từ việc thay đổi nhận thức. Do vậy để con người có thái độ tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ thì không có cách nào khác chúng ta phải bắt đầu từ quá trình giáo dục cho con người về sở hữu trí tuệ. Thử đặt ra một câu hỏi là làm sao mọi người có thể tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ khi mà không hiểu một chút gì hoặc rất lơ mơ về nó.

Thực tế chỉ ra rằng, ở các quốc gia phát triển, nơi quyền về sở hữu trí tuệ được đảm bảo, giáo dục về quyền sở hữu trí tuệ rất được các nhà giáo dục và các nhà làm luật chú trọng. Trong nhà trường, cũng như trên các phương tiện thông tin đại chúng, những hình thức thông tin luôn luôn nhắc nhở mỗi công dân về trách nhiệm của mình đối với quyền sở hữu trí tuệ. Tôi còn nhớ rất rõ một đoạn quảng cáo thường xuyên được phát sóng trên kênh MTV, trong đoạn quảng cáo đó người ta coi việc sao chép đĩa lậu giống như là một hình thức ăn cắp 1 CD trong siêu thị vậy. Đó là cách mà các quốc gia phát triển áp dụng để giáo dục công dân về quyền sở hữu trí tuệ.

Hàng năm theo thống kê của Hiệp hội các nhà ghi âm Hoa Kỳ, số tiền họ thất thoát do vi phạm quyền sở hữu trí tuệ đã lên tới hàng tỷ đô la Mỹ. Chắc chắn rằng số tiền sử dụng để giáo dục con người về quyền sở hữu trí tuệ cũng sẽ không thể vượt quá con số đó.

Có một thực tế cho thấy rằng, ở các quốc gia phát triển, ý thức công dân và hiểu biết pháp luật của người dân là rất cao, do đó sự tôn trọng pháp luật luôn luôn được đảm bảo. Còn ở các quốc gia đang phát triển thì có phần ngược lại. Thực tế thì khó có thể trách người dân các quốc gia đang phát triển được bởi các quốc gia này đang rơi vào tình trạng “cái khó bó cái khôn”, đang cố gắng dần thay đổi. Tuy vậy, vai trò của giáo dục cần phải được nhấn mạnh trong quá trình thúc đẩy việc thực thi luật sở hữu trí tuệ trên toàn thế giới.

Nếu như trước đây, Trung Quốc vẫn còn là nước dẫn đầu thế giới về tỷ lệ xâm phạm bản quyền phần mềm, thì giờ đây quốc gia – thành viên mới của WTO đã có những bước tiến bộ rõ rệt trong việc thực thi quyền về sở hữu trí tuệ. Hiện nay tại các trường học tại các thành phố lớn của Trung Quốc như: Nam Hải, Quảng Đông, Bắc Kinh, Thượng Hải. Thông qua các chương trình giáo dục về quyền sở hữu trí tuệ được lồng ghép vào chương trình giảng dạy tại các trường phổ thông, học sinh Trung Quốc đã nắm bắt được những nội dung cơ bản về SHTT, thông qua đó học sinh sẽ tự nâng cao được ý thức của mình và tuyên truyền cho những người xung quanh mình. Kết quả của chương trình này mang lại nhiều tín hiệu khả quan, ý thức của người dân (đặc biệt là học sinh tại các trường có chương trình giáo dục này) được nâng cao rõ rệt. Hơn nữa, sự thành công của mô hình đào tạo này đã tạo nên sức hút với các nhà đầu tư, tại thành phố Nam Hải, Honda đã quyết định xây dựng một nhà máy sản xuất phụ tùng xe máy với số vốn đầu tư lên tới 98 triệu USD.

Người Việt Nam chúng ta là những người rất coi trọng vai trò của giáo dục, tuy nhiên thực tế chỉ ra rằng, việc thực thi quyền sở hữu trí tuệ ở Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế, nguyên nhân có thể chỉ ra là chúng ta chưa đẩy mạnh công tác giáo dục về SHTT vào nhà trường. Chúng ta có luật về SHTT, có những chế tài xử lý nhưng thử hỏi liệu những giải pháp này có phát huy tác dụng khi mọi người còn mù mờ về những cái cơ bản nhất. Vấn đề bảo đảm quyền SHTT hiện đang là một yêu cầu khi ra nhập WTO, bài học từ “người hàng xóm” Trung Quốc, thực sự đáng để Việt Nam học tập và áp dụng. Mọi hành động đều bắt nguồn từ nhận thức, mọi nhận thức đều hình thành thông qua giáo dục. Đó chính là con đường đi duy nhất để đảm bảo quyền SHTT ở Việt Nam cũng như các quốc gia đang phát triển khác./.

NGỌC THỊNH